Niesteroidowe leki przeciwzapalne – NLPZ

NLPZ to najczęściej kupowane przez nas leki

NLPZ jak Aspiryna czy Ibuprom to obecnie najczęściej stosowane leki. Migrena, ból zęba – kto z nas ich już kiedyś nie brał. NLPZ to leki które – jeżeli zażywamy je rozsądnie i doraźnie – są bardzo bezpieczne. Oczywiście nie należy zapominać, że jak każdy lek i każda substancja chemiczna którą przyjmujemy mogą powodować działania niepożądane.
Ponieważ są to leki które kupujemy masowo, warto poznać ich mechanizm działania – nie jest on skomplikowany a dzięki niemu zrozumiemy jakie podstawowe zagrożenia niesie za sobą zażywanie NLPZ.

Mechanizm działania NLPZ

NLPZ hamują w naszych komórkach enzymy nazwane cyklooksygenazami (COX). Istnieją dwie formy cyklooksygenaz: COX-1 oraz COX-2.
COX-1 występuje w większości komórek naszego organizmu. COX-2 natomiast produkowana jest w uszkodzonej lub zapalonej tkance.
COX-1 i COX-2 produkują z kolei tzw. hormony tkankowe z grupy prostaglandyn (PG). PG to pochodne kwasu arachidonowego (kwasu tłuszczowego występującego m.in. w orzeszkach ziemnych).
PG jako hormony tkankowe oddziałują na różne tkanki naszego organizmu w różny sposób:

  • COX-1 odpowiada głównie za produkcję prostaglandyn które wzmagają produkcje substancji ochraniających ściany układu pokarmowego (śluzu, jonów wodorowęglanowych)
  • COX-2 odpowiada natomiast za syntezę prostaglandyn charakterystycznych dla stanów zapalnych.

Zablokowanie cyklooksygenaz skutkuje w oczywisty sposób obniżoną produkcją PG.
Wyróżnić można nieselektywne NLPZ które hamują zarówno COX-1 jak i COX-2 oraz selektywne NLPZ które hamują głównie COX-2:

  • Nieselektywne NLPZ to m.in.
    • Ibuprofen (hamuje w podobnym stopniu COX-1 i COX-2)
    • Ketoprofen, Aspiryna, Naproxen (hamują silniej COX-1 niż COX-2
  • Selektywne NLPZ to m.in.
    • Diclofenac, Celecoxib, Etoricoxib (hamują głównie COX-2)


Działania niepożądane stosowania NLPZ

Stosowanie NLPZ przez dłuższy okres czasu może być niebezpieczne

Mając na uwadze powyższe można zauważyć, że stosując popularne leki przeciwbólowe hamujemy nie tylko prostaglandyny produkowane przez COX-2 czyli te odpowiedzialne za 4 z 5 objawów zapalenia (ból, podwyższoną temperaturę, obrzęk i zaczerwienienie), ale również COX-1 która odpowiada za produkcje prostaglandyn chroniących nasz układ pokarmowy (zwłaszcza żołądek).
Można by przypuszczać, że rozwiązaniem tego problemu jest zastosowanie selektywnych NLPZ. Niestety nie są one na tyle wybiórcze by hamowały jedynie COX-2, przez co nasz układ pokarmowy jest zagrożony również podczas stosowania selektywnych NLPZ przez dłuższy okres czasu – natomiast zagrożenie to jest znacznie mniejsze niż w przypadku nieselektywnych NLPZ.
Innym problemem jest fakt pochodzenia prostaglandyn – jak już wspomniałem – wytwarzane są one w naszym organizmie z kwasu arachidonowego.
Hamując COX-2 stwarzamy sytuację, w której dostępność kwasu arachidonowego dla COX-1 wzrasta. COX-1 oprócz prostaglandyn chroniących układ pokarmowy produkuje również tromboksan A2 który nasila zlepianie się płytek krwi (agregacje). Jest to zagrożeniem dla naszego układu sercowo-naczyniowego. Jednocześnie tłumaczy to dlaczego hamowanie COX-1 (np. aspiryną) hamuje agregację płytek krwi i rozrzedza ją.

NLPZ a system odpornościowy

Krytycy uważają, że NLPZ obniżają skuteczność działania układu odpornościowego i jest w tym trochę racji. Zapominają oni jednak o tym, że przewlekle stosuje się NLPZ głównie w chorobach autoimmunologicznych, kiedy to nawet wskazane jest „uspokojenie” układu odpornościowego, który atakuje i niszczy zdrowe struktury organizmu.
Również w przypadku popularnej migreny czy bóli mięśniowych, kiedy to do reakcji immunologicznej w ogóle nie dochodzi stosuje się NLPZ.
Oczywistym powinno być, że przy zapaleniach bakteryjnych czy wirusowych nie powinniśmy od razu sięgać po środki przeciwbólowe a dać organizmowi działać. Jeżeli jednak objawy zapalenia są ciężkie to może jednak warto zażyć środek przeciwzapalny, przechorować być może jeden dzień dłużej, ale oszczędzić organizmowi np. niebezpiecznej temperatury lub wykańczającego bólu.
Ryzyka związane z jednorazowym zażyciem NLPZ są wbrew temu co twierdzi wiele osób znikome o czym pisałem tutaj.

Dodaj komentarz

avatar
  Subscribe  
Powiadom o