Źródło: Max Pixel

Stearynian magnezu – bezpieczny dodatek w lekach i suplementach.

Producentom suplementów diety można zarzucić bardzo wiele, ale to co najbardziej kłuje w oczy, to nachalna reklama. Tę nachalność można jednak usprawiedliwić wolnorynkowością i prawem, które tego nie zabrania . Niestety niektóre hasła reklamowe bardzo skutecznie utrwalają w nas błędne przekonania. Jedno z takich haseł to: „Produkt nie zawiera stearynianu magnezu”. Co pomyślimy słysząc taki slogan? No oczywiście, że ten stearynian musi być czymś złym, skoro jego brakiem warto się reklamować. Czy rzeczywiście jest się czego obawiać? Czy powinniśmy wybierać suplementy/leki bez stearynianu magnezu?

Czym jest stearynian magnezu?

Stearynian magnezu to sól magnezowa kwasu stearynowego. Nie brzmi to za fajnie. Sam stearynian kojarzy się bardziej ze steryną i świeczką, niż z czymś co mielibyśmy jeść, ale to tylko skojarzenie. Kwas stearynowy jest obok kwasu palmitynowego jednym z najczęściej występujących nasyconych kwasów tłuszczowych w naszej diecie. Co ciekawe jest jedynym nasyconym kwasem tłuszczowym nie powodującym wzrostu poziomu LDL.1) David J. Baer, Joseph T. Judd, Penny M. Kris-Etherton, Guixiang Zhao, Edward A. Emken;
Stearic Acid Absorption and Its Metabolizable Energy Value Are Minimally Lower than Those of Other Fatty Acids in Healthy Men Fed Mixed Diets,
The Journal of Nutrition, Volume 133, Issue 12, 1 December 2003, Pages 4129–4134,
.
Nasycone kwasy tłuszczowe uchodzą za „niezdrowe”, ale aktualne badania sugerują, że kwas stearynowy może pełnić istotne funkcje prozdrowotne:


Po co dodaje się stearynian magnezu do leków i suplementów?

W składzie leków/suplementów możemy często przeczytać, że jako substancję przeciwzbrylającą zastosowano właśnie stearynian magnezu (E572). Rzeczywiście jest to jedno z zastosowań stearynianu magnezu. Istnieje jednak masa innych substancji przeciwzbrylających, które mimo to w lekach występują znacznie rzadziej.
Stearynian magnezu wybierany jest przez producentów leków i suplementów z innego powodu. Po pierwsze jest zupełnie nieszkodliwy – bezpieczna dawka to nawet 2500 mg/kg masy ciała 6)D. Søndergaard, O. Meyer, G. Würtzen,
Magnesium stearate given peroprally to rats. A short term study,
Toxicology, Volume 17, Issue 1, 1980, Pages 51-55, ISSN 0300-483X,
. Po drugie (i zapewne istotniejsze z punktu widzenia producentów) stearynian magnezu znacznie ułatwia procesy produkcji. Sole kwasów tłuszczowych mają właściwości przeciwadherencyjne i lubrykacyjne. Dzięki tym cechom, cała maszyneria biorąca udział w produkcji leku jest optymalnie eksploatowana – masa, z której formowane są tabletki, nie lepi się do ścian urządzeń i nie zapycha ich.
„Znawcy” często bezmyślnie przekładają działanie stearynianu magnezu w fabryce na działanie w jelicie. Według nich stearynian magnezu tworzy powłokę na jelitach, powodując utrudnione wchłanianie leku/witaminy, a nawet wywołując choroby jelit, czy autoimmunologiczne. Chemia z liceum wystarcza, żeby, słuchając takich teorii, jedynie uśmiechnąć się pod nosem.

Różne substancje wchłaniane są z jelita lepiej lub słabiej w obecności innych. W przypadku leków ma to ogromne znaczenie, dlatego substancje pomocnicze są zawsze indywidualnie dopasowywane do składu produktu.
W przypadku leków, procesy wchłaniania substancji aktywnej są istotnym elementem badań klinicznych, natomiast w przypadku suplementów możemy zdać się wyłącznie na dobrą wolę producenta i nadzieję, że zastosował on optymalny “wypełniacz”.
Nie oznacza to natomiast, że najlepsze będą suplementy bez wypełniaczy. Stearynian magnezu (a dokładniej kwas stearynowy bądź magnez) może bowiem poprawiać wchłanialność niektórych substancji. Transport jednej substancji przez błonę komórkową jest często skojarzony z transportem innej substancji (może to być właśnie magnez czy kwas tłuszczowy taki jak kwas stearynowy).
Warto zauważyć, że w badaniach wykazano wpływ stearynianu magnezu na uwalnianie substancji aktywnej z leku, ale nie jego wpływ na biodostępność. 7)Uzunović A, Vranić E.
Effect of magnesium stearate concentration on dissolution properties of ranitidine hydrochloride coated tablets.
Bosn J Basic Med Sci. 2007 Aug;7(3):279-83.

Krytyka stearynianu magnezu

Stearynian magnezu jest substancją sztuczną, nie występującą w naturze i zapewne to właśnie powód jego złej sławy. Niepotrzebnie.
Żeby zrozumieć, dlaczego wystarczy podstawowa wiedza z chemii. Dla wielu chemia to zapewne przedmiot, który był kiedyś w szkole, a po jej skończeniu został szybko zapomniany, dlatego przypomnę: mocny kwas (jak kwas solny w żołądku) wypiera słabszy kwas (kwas stearynowy) z jego soli (stearynian magnezu). Oznacza to, że stearynian magnezu zawarty w tabletce rozpada się natychmiast po tym jak trafi do żołądka na kwas stearynowy i magnez, czyli na dwie zupełnie naturalne dla naszego organizmu substancje. Zostają one następnie wchłonięte z przewodu pokarmowego.
Kwas stearynowy powstaje naturalnie w naszym przewodzie pokarmowym. Z pożywieniem przyjmujemy trójglicerydy, czyli substancje składające się z gliceryny i trzech kwasów tłuszczowych (np. kwasu palmitynowego lub stearynowego). Enzym lipaza trzustkowa rozkłada (hydrolizuje) trójglicerydy do di- lub monoglicerydów (gliceryna połączona z jednym lub dwoma kwasami tłuszczowymi) i do wolnych kwasów tłuszczowych jak np. kwas stearynowy.
Również nasze komórki w procesie biosyntezy kwasów tłuszczowych produkują kwas palmitynowy, który następnie zostaje przedłużony do kwasu stearynowego.

Innym często powtarzanym punktem krytyki jest pochodzenie tłuszczów wykorzystywanych w produkcji stearynianu magnezu. Rzekomo (nie wiem, czy tak rzeczywiście jest) wspomniane tłuszcze pochodzą z roślin modyfikowanych genetycznie. Nie będę dochodził, ile w tym prawdy, bo nie ma to najmniejszego znaczenia. Nawet jeśli rośliny wykorzystywane w produkcji stearynianu magnezu to GMO, to w dalszym ciągu mówimy o odzyskiwaniu z nich jednej substancji – kwasu stearynowego.
Substancja chemiczna jest tą samą substancją, niezależnie od źródła jej pochodzenia. W przypadku roślin GMO, konsumpcja całej rośliny rzeczywiście może mieć jakieś efekty nieoczekiwane – nie wiemy bowiem jak modyfikacja genomu wpłynie na produkcje różnych związków chemicznych przez roślinę.
Nie ważne czy odzyskujemy wodę ze ścieków, wody morskiej czy z deszczówki – jeżeli odfiltrujemy wyłącznie H2O to będzie to taka sama woda, jaką produkuje nasz organizm w różnych szlakach metabolicznych.
Nie ważne czy kwas stearynowy odzyskamy z roślin GMO czy z tłuszczu owiec pasących się na alpejskich łąkach – kwas stearynowy pozostanie kwasem stearynowym.

Często można również usłyszeć, że stearynian magnezu hamuje nasz układ odpornościowy i na tę kwestię chciałbym zwrócić szczególną uwagę.


Układ odpornościowy

Badanie opublikowane w 1990 stało się podstawą do twierdzenia, że kwas stearynowy hamuje nasz układ odpornościowy. W eksperymencie in vitro obserwowano wpływ kwasu stearynowego (nie stearynianu magnezu) na limfocyty T (nie na układ odpornościowy jako całość). 8)Tebbey PW, Buttke TM.
Molecular basis for the immunosuppressive action of stearic acid on T cells.
Immunology. 1990 Jul;70(3):379-84. Erratum in: Immunology 1990 Oct;71(2):306.

Zauważono, że kwas stearynowy wpływa na skład fosfolipidów w błonie komórek T indukując ich śmierć i przez to osłabiając odpowiedź immunologiczną. Badacze zauważają, że efekt kwasu stearynowego na limfocyty T, jeśli potwierdzi się również in vivo może być podstawą do stosowania go w terapii chorób autoimmunologicznych. Kwas stearynowy osłabia bowiem odpowiedź układu odpornościowego u myszy (in vitro), będąc jednocześnie substancją niezwykle bezpieczną i działającą wybiórczo na limfocyty T.
Dlaczego nie należy bezpośrednio przekładać wyników wspomnianego badania na ludzki układ odpornościowy? Badanie zostało przeprowadzone na mysich limfocytach w probówce (in vitro), i zaobserwowano wpływ kwasu stearynowego w stężeniu 50 μmol/L na podziały limfocytów. Wyższe stężenia (60-180 μmol/L) indukowały śmierć limfocytów T. Jeśli spojrzeć na stężenie kwasu stearynowego w serum zdrowych ludzi, ciężko zakładać, że badane stężenia będą in vivo modulowały żywotność ludzkich limfocytów T. Stężenia kwasu stearynowego w naszej krwi, są bowiem znacznie wyższe niż te które in vitro zabijały mysie limfocyty. Mianowicie badania 826 zdrowych osób różnego pochodzenia etnicznego wykazały, że zawartość kwasu stearynowego w ludzkiej krwi wacha się w przedziale od 110,2 do 1013,7 μmol/L przy średniej 489.5 ± 124.3 μmol/L. 9)Abdelmagid SA, Clarke SE, Nielsen DE, et al.
Comprehensive profiling of plasma fatty acid concentrations in young healthy Canadian adul
ts.
PLoS One. 2015;10(2):e0116195. Published 2015 Feb 12. doi:10.1371/journal.pone.0116195
.
Ponieważ dziennie spożywamy średnio 5,7 g (kobiety) lub 8,2 g (mężczyźni) kwasu stearynowego z pokarmu 10)U.S. Department of Agriculture, Agricultural Research Service.
What We Eat in America, NHANES 2001-2002, individuals 2 years and over (excluding breast-fed children).
Nutrient Intakes: Mean Amount Consumed Per Individual, One Day.
, raczej nielogicznym jest zakładać, że ilość stearynianu magnezu na poziomie około 25mg  (0,5-10% wagi tabletki) 11)Rowley FA.
Formulating Nutritional Supplement Tablets and Capsules.
Vallejo, CA: Solid Dosage Training, Inc; 2007.
będzie w jakikolwiek sposób wpływała na stężenie kwasu starynowego we krwi, a przez to na aktywność limfocytów T.

Podsumowanie

  • Stearynian magnezu jest substancją niezwykle bezpieczną.
  • Stearynian magnezu rozkłada się w naszym organizmie do dwóch zupełnie nam naturalnych substancji: kwasu stearynowego i magnezu
  • Kwas stearynowy nie jest toksyczny nawet w dawkach na poziomie 2,5 g na kilogram masy ciała.
  • Dziennie przyjmujemy z pożywieniem około 7 g kwasu stearynowego.
  • 20 tabletek z witaminami, zawierające po 25 mg stearynianu magnezu każda, to mniej niż 7% kwasu stearynowego, który spożywasz codziennie z jedzeniem.
  • Jeżeli nie jesteś myszą, to stearynian magnezu nie wpływa na Twój układ odpornościowy.
  • Jeżeli posiadasz żołądek, to stearynian magnezu nie wytworzy nieprzepuszczalnej powłoki na ścianach Twoich jelit.

Przypisy   [ + ]

1. David J. Baer, Joseph T. Judd, Penny M. Kris-Etherton, Guixiang Zhao, Edward A. Emken;
Stearic Acid Absorption and Its Metabolizable Energy Value Are Minimally Lower than Those of Other Fatty Acids in Healthy Men Fed Mixed Diets,
The Journal of Nutrition, Volume 133, Issue 12, 1 December 2003, Pages 4129–4134,
2. Siri-Tarino PW, Sun Q, Hu FB, Krauss RM
Saturated fatty acids and risk of coronary heart disease: modulation by replacement nutrients.
Curr Atheroscler Rep. 2010 Nov; 12(6):384-90.
3. Grande F, Anderson JT, Keys A
Comparison of effects of palmitic and stearic acids in the diet on serum cholesterol in man.
Am J Clin Nutr. 1970 Sep; 23(9):1184-93.
4. Chajes V, et al.
Fatty-acid composition in serum phospholipids and risk of breast cancer: an incident case-control study in Sweden.
Int. J. Cancer. 1999;83:585–590. doi: 10.1002/(SICI)1097-0215(19991126)83:5<585::AID-IJC2>3.0.CO;2-Z.
5. Kris-Etherton PM, et al.
Dietary stearic acid and risk of cardiovascular disease: intake, sources, digestion, and absorption.
Lipids. 2005;40:1193–1200. doi: 10.1007/s11745-005-1485-y
6. D. Søndergaard, O. Meyer, G. Würtzen,
Magnesium stearate given peroprally to rats. A short term study,
Toxicology, Volume 17, Issue 1, 1980, Pages 51-55, ISSN 0300-483X,
7. Uzunović A, Vranić E.
Effect of magnesium stearate concentration on dissolution properties of ranitidine hydrochloride coated tablets.
Bosn J Basic Med Sci. 2007 Aug;7(3):279-83.
8. Tebbey PW, Buttke TM.
Molecular basis for the immunosuppressive action of stearic acid on T cells.
Immunology. 1990 Jul;70(3):379-84. Erratum in: Immunology 1990 Oct;71(2):306.
9. Abdelmagid SA, Clarke SE, Nielsen DE, et al.
Comprehensive profiling of plasma fatty acid concentrations in young healthy Canadian adul
ts.
PLoS One. 2015;10(2):e0116195. Published 2015 Feb 12. doi:10.1371/journal.pone.0116195
10. U.S. Department of Agriculture, Agricultural Research Service.
What We Eat in America, NHANES 2001-2002, individuals 2 years and over (excluding breast-fed children).
Nutrient Intakes: Mean Amount Consumed Per Individual, One Day.
11. Rowley FA.
Formulating Nutritional Supplement Tablets and Capsules.
Vallejo, CA: Solid Dosage Training, Inc; 2007.

Dodaj komentarz

avatar
  Subscribe  
Powiadom o